Çalışmamıza ilişkin deneyiminizi nasıl tarif edersiniz? 

B. A. : Çarpıcı, derin düşünmeye teşvik edici, kapsayıcı ve eşdeğer bir yerden ilişkilenmeyi mümkün kılan bir alan olduğunu söyleyebilirim.

Ç. A. : Katılımcı arkadaşlardan birinin dediği gibi “esen tatlı bir rüzgar” gibi. Ferahlatan, yaşam sevinci hissettiren, çevreme ve kendime dikkatle ve sevgiyle yargilamadan bakma isteği uyandıran bir çalışma idi.

P. K. : Keşif, artan merak, yayılan, genişleyen yeni bağlantıların getirdiği heyecan, sevinç, tazelik, yenilenme, 30 saatten fazla birini dinleyebilmeme şaşkınlık, söylediğini, dinlediğini eylemeye çevirmenin bilinmezliği ile keyiflenmek.

M. İ. Ö. : Hem videoları, hem buluşmaları heyecanla beklediğim bir süreç geçirdim bu çalışma boyunca. Kendimle bağlantı kurabilmemi kolaylaştıran, canlılığı ve neşeyi sık sık hissettiğim bir deneyimdi.

D. E. B. : Düşündürücü, hayatın küçük farklarını görmeye davetkar, Zen Budizm ve mindfulness etkileri yoğun, samimi niyetlerle hazırlanmış ve özenli, anlatı uslubu latif, online paylaşımları zengin, katılımcılara adil bir alan tutan, etik ile dikkat bağlantılarını geniş perspektifte ortaya koyan bir çalışma olarak deneyimledim.

T. İ. : Sözle ifade çok kolay değil.. zenginlik, sadelik, derinlik, hafiflik, dayanışma, yeni algı kapıları, sevgi, şükran, bağlar, neşe, yas, kapsama… kendini gözlerimi kapadığımda ilk görünür olanlar..

S. T. : Derinlemesine dikkatle yaşama dahil olmanın dönüştürücü, çok içe ve öze doğru yolculuğunu deneyimlemekten büyük bir neşe duydum

S. G. : Öncelikle çok ilgilendiğim güncel bir konu. Bu konu çok konuşulmakta. Özellikle bilim ve beyinle ilgili çalışmaların içinde dile geldiğini duydum. Eylül senin çalışman her zamanki gibi çok özgün. Konuyu değişik perspektiflerden ele alarak birbirine bağlamışsın. Hem bilmediğim ve düşünmediğim bir çok şeyle karşılaştım. Hem de şeyler arası kurduğun bağlantılar ilham oldu.

G. U. : Etkin bir dikkatin olanakları üzerine çok kapsamlı bir çalışmaydı.Katıldığım diğer çalışmaların gibi bunun da çok sarsıcı olacağını tahmin ediyordum . Kudretlerimi ve bu çalışmanın yarattığı o kolektif ruhu tekrar hatırlamak çok iyi geldi.

Z. U. : Diğer katıldığım tüm çalışmaları birbirine bağlayan, çoğaltan bir deneyim oldu. İyi ki

B. M. A. : Bireysel olarak değiştim, yaptığım çalışmalarla çok örtüşüyordu, felsefik açıdan daha bütnselleşmiş ve derinleşmiş hissim var. İş ve tatil nedeniyle aktif olamadığım haftalar oldu, bu nedenle grupla tam kaynaşamadım ama herkesin kapsayıcı olduğuna dair his oluştu.

Bu çalışmada en sevdiğiniz şey ne oldu?

B. A. : Her hafta Eylül’ün zihninden süzülen kavrama ilişkin derin bir anlayış sunan video kaydına kavuşmak ile çevrim içi oturumlarda katılımcılardan gelen geri bildirimleri alma-toplama ve yeniden sunma biçimi çok hoşuma gitti.

Ç. A. : Birbirimizi daha önceden taniyormusuz gibi duygularımızı fikirlerimizi tereddütsüz bir şekilde paylasabilmek. Bu sevgi dolu ortamı her birimizin iple çektiğini hissettim.

P. K. : Önce dinleyip, sonra bu çerçevede birlikte konuşmak çok keyifliydi. Alanın kendisinin yargısız yüksüz oluşu, bir amaca kilitlenmeden bizde uyandırdıklarının dile getirebilmek, her birimizdeki farkları zenginlik olarak tutabilmek, konuşmaların sonunda nereye varacağını bilmesek de, bir birine bağlamanın imkanlarını birlikte araştırma halinden çok keyif aldım. Birlikte olduğumuz alanı bir keşif, oyun alanı gibi tutmak, aynı zamanda konumuza bağlı kalmak, katmanlarında dolaşmayı sevdim. Senin dikkati katman katman, yayarak, yeni bağlantılarla örmen, etkin dikkat bağlamında nedenlerin bilgisine doğru yavaş yavaş açman, dikkatimize dikkati etkin bir şekilde getirmeni çok sevdim.

M. İ. Ö. : Çalışmanın konusu olan dikkat bağlamının ne çok yere temas ettiğini, çok fazla konuyla nasıl ilişkilendiğini fark etmek ve bunları farklı katılımcıların hikayelerinin içinde dinleyebilmek çok keyifliydi.

D. E. B. : Farklı bir dil kullanma şekli, minör de olan aslında makro da olanı etkiler.

T. İ. : ‘En’ sorusuna cevap vermekte zorlanıyorum. Açıklık diye oldukça katmanlı ve kapsayıcı bir hâli ile ifade etmeye çalışayım.

S. T. : Biraradalığımızın, tüm varlığımızla o alanda bulunmuş olmamızın, kavramları anlamaktan öte duyumsatan yoğun gücünü hissedebilmiş olmak benim için çok kalp genişleten bir süreçti.

S. G. : Bir çok şeyin yanında kişisel örnekler vererek anlatman beni de hikayenin bir parçası gibi hissettirdi. Ve adım adım gidip videolar arası sürekli bağlantıları kurman belleğimde dinlerken bir bütünlük sağladı.

G. U. : Dikkat etiği merkezinde kurduğunuz müthiş bağlantılar. Konunun sadece basit bir dikkat meselesi olmaması. Kudretten başlayıp, kendinde değerli olana , boşluğa, öz güçlenmeye, sevmeye , şefkate uzanması.

Z. U. : Eylül’ün cesaretle açtığı ve davet ettiği alanlarda gezindikçe, gündelik yaşamımda deneyimlediğim ahlak/etik ikilemlerimi kanatıp kabuk bağlatma cesaretim kuvvetlendi, kabukların düştüğü yerlerde onarımın ve iyileşmenin işareti olan yeni pembe dokuları görmenin keyfi de çoğaldı.. teşekkür ediyorum..

B. M. A. : Beni şaşırtan ve farklı düşünmeye yönelten ifadelerle karşılaşmak. En çarpıcı etkisi ise, çok okuyan biri olarak okuma pratiğimin genelde “bilgiyi çekip çıkarma” odaklı olduğunu fark etmem oldu. Bu çalışma sayesinde tadına vara vara, hakkını vere vere yeniden okuma pratiğine döndüm.

Bu çalışma size neler kattı?

B. A. : Dikkat, özen, sevgi, şefkat, özgürlük kavramları üzerinde derinleşmeye ve farklı bakış açılarıyla konuya bakmaya yardımcı oldu. “Hakikat” kavramına başka bir gözle bakma imkanı buldum. Bu yönüyle buluşma katılımcılara göğüs kafesinde bir genişleme, yaşama sevincine güçlü bir davet ve yaşama güveni kavileştirmeye alan açan dahası mümkünleri mevcut haline getiren bir deneyim sunuyor.

Ç. A. : Dikkat konusu daha önceki çalışmalarda açılmıştı ama bu kadar derin bu kadar tüm hayatımızı kapsayan bir yerde oldugunu tahmin etmemiştim. Dikkatin keyifli birsey olmasi ne guzel. Çalışma daha bitmeden alışkanlıklarıma bakmaya başladım. Hayatıma, çevreme sakince bakmaya ve aynı tepkileri vermemeye gayret gösteriyorum. Birseylerin değiştiğini, bi parça güçlendigimi hissediyorum.

P. K. : Birlikte konuştuğumuz alanın büyüsüne ve nasıl oluşturulduğuna dair bir merakla ayrıldım. Geniş bir perspektiften, dikkate dikkatle bakma pratiğine tanıklık etmek ilham vericiydi. Dikkatin hakikatle, gerçekle, sevgiyle, adaletle, politikayla, etikle, ahlakla, nedenlerin bilgisiyle ilişkisine dair duyduklarım, hissettiklerim ufuk açıcıydı. Ahlak düzleminin amaç, sonuç, tamamlanma, devam odaklılığından, oluşa, farka, yeniye, nedenlerin bilgisine kendimi açmaya dair tanıklık, gündelik yaşam pratiklerime farklı bakmamı kolaylaştırdı. Sıkça yaşadığım gerçeklik yitimine semptomlar değil nedenler düzeyinde bakmak, sanki başka hayatım varmış gibi gündelik dediğim hayatımı da dönüştürüyor, başka bir bakış açısına açılabiliyorum. Etkilerini yavaş yavaş görüyorum. Yeni bağlantılar kurmak çok tazeleyiciydi, sağolasın Eylül.

M. İ. Ö. : Bir şeyler yolunda gitmemeye başladığında, zorlaştığında veya keyifsizleştiğinde dikkat bağlamında o durumu gözlemleyebilme ve değerlendirebilme şansımın arttırdığını düşünüyorum.

D. E. B. : Etik düzlemde vurgulanan amaçsız, hedefsiz bir yaşamda süreçle yaşamanın nasıl birşey olabileceği üzerine düşünmek kaldı. Tamamıyla bir odağı olmayan vizyonsuz, hayalsiz ve hep sürekli an da kalıp o anın ihtiyaçlarına göre bir hayat şekli benimsemek konusunda ne kadar gönüllü olabilirim emin değilim. Hibrid yaklaşımdan yanayım.

T. İ. : Bu özetlemesi oldukça zor bir soru adıma. Bir şeyleri dışarıda bırakmama olasılığım yok gibi. Bir başlığı seçip ordan anlatmayı deneyeceğim. Dikkat konusuna dair aklıma gelmeyecek pek çok bağlantı kuruldu içimde ve bir yandan dikkate yönelik bu genişlemeyi yaşarken bir yandan da bir başlığa ne kadar çok yönden yaklaşmanın mümkün olduğunu hatırlamak, buna şahitlik ve eşlik etmenin mutluluğu ve hayretini yaşadım.

S. T. : Kendi özgüçlerimi keşfedebilmem ve onların peşinde koşmamın coşkuyla yaşayacağım bir hayat için zaruri olduğunu bir kere de bu alanda daha derinden algıladım. Kendi varoluşumun ışığını kesmek isteyen her kudretsiz çabaya karşı kendimi daha dirençli hissettim.

S. G. : Yeni bakış açısı, beden zihin biraradalığı, dikkatimi verdikçe yaşamın nasıl açılabilir olduğu, açıklık, yaşama ve kendime güven, bunun verdiği sevinç, dikkat eksikliğini içeriden anlama, dostluk, farklı biraradalıkların mümkünlüğü, dikkate daha çok dikkat vermemi ve bunun getirdiği değişim, küçük şeylere daha çok özen ve dikkat etmeye başlamak gibi çok şey kattı.

G. U. : Dikkat bir kudretse bir taşın kudreti nedir? Peki bir ağacın Zihni ne demek? Neye dikkat kesileceğimize biz mi karar veriyoruz? Ne oluyor da bizim dikkatimiz edilginleşiyor? Edildiğin bir dikkatle işleyen bir sistem mutlak kaçınılmaz değilse bir derecede olsa bir dışarıda varsa bunun olanaklarını keşfetmek mümkün mü? Tüm bu sorular üzerine düşünmemi sağladı. Bunları güvenli bir alanda başka zihin bedenlerle konuşmak, kollektifin bir parçası olmak gerçekten dönüştürücü. Çok minnet doluyum .

Z. U. : Alışkanlıklarıma alışkın halimin değişebilir olduğunu deneyimlemeye başladım, heyecanlıyım 🙏🏼

B. M. A. : Dikkatin etik boyutunu fark ettim, okuma ve düşünme pratiğim dönüşmeye başladı, doğa eğitimi ve eğitim politikaları üzerine yaptığım işlerin kavramsal temelini derinleştirdi. Daha bütünleşmiş ve derinleşmiş hissetmemi sağladı.

Bu çalışmayı birine tavsiye edecek olsanız, neler söylerdiniz?

B. A. : Kısaca özetlemek gerekirse “Yaşama sevincini hatırlamak ve güçlendirmek istersen eğer bu çalışmada olmalısın” derdim.

Ç. A. : Siz de gelsenize, hem güzel insanlar ile tanışın hem içiniz sevgi ve şefkat ile dolsun. Videolar çok dolu ve deneyimlerini duygularını paylaşan katılımcılar ile sıcak bir ortam oluşuyor kendiliğinden. Onur Eylül ‘un değerli bakışı sayesinde. İyi ki katilmisim. Herkese ulaşsın isterim.

P. K. : Dikkat Etiği ben dediğimi dönüştürüyor, gerçekliğe merakla, keşif duygusuyla bakmama destek oluyor, alışkanlıklarımın, yerleşikliğimin dışında bir hayatın akışına bakıyorum, aynı zamanda dikkatin etik, politik, yayılımlarıyla besleniyor, tazeleniyorum. Ortalama dikkat ile etkin dikkatin farklı düzlemlerde eyleyişine tanıklık ediyorum ve öğreniyorum. Dikkatimin çağrılara açıldığı ve bu açılışın kapattığı imkanlara bakabilmek dönüştürüyor, daha çok kişiye ulaşsın çok isterim. Birlikte düşünmek, geniş bir alana açılırken yeni yollar bulmak, hissetmek, deneyimlenmek, tanıklık etmek, öğrenmek, dönüşmek, başladığınla bitirmemek, merak, heyecanla bir sonraki haftayı beklemek bolluğu.

M. İ. Ö. : Bunun bir eğitim değil bir çalışma olduğunu belirtiyorum öncelikle. Tek bir öğreti amacının içine bulanmamış, özgün ve birlikte var edilebilen bir alanda düşünmenin, paylaşmanın ne kadar keyifli olduğunu söylüyorum. Bir de anlatılan konuların içşelleştirilmiş olduğunu hissetmenin benim üzerimde yarattığı güvenden bahsediyorum 🙂

D. E. B. : Tavsiye ederdim, daha önce belirttiğim gibi usul usul akan bir derenin yanında uzanıp dinlemek gibi. Şırıltısı nehirler gibi değil, ama daha samimi, daha sakin, yanıbaşında zaman uzamış ve yavaşlamış gibi.

T. İ. : Gönül eminliği ile bu yolculuğa çıkmasını

S. T. : Kişinin kendisiyle en samimi, en dolaysız en içkin ve neşeli buluşması için yol haritası

S. G. : Yukarıdakilerin hepsini söylerdim. Bunun yanısıra senin hazırladığın her bir çalışmanın anlatmakla anlaşılmayacağını deneyimlenmesi gerektiğini söylerdim. Ve pratik hayatında fark yaratacağını da eklerdim.

G. U. : Ben sadece bu çalışmana değil tüm çalışmalarına katılmalarını isterim . O kadar özen , emek ve sevgiyle hazırlanmış ki. Çok kıymetli ve çok dönüştürücü. Lütfen kendinize bir iyilik yapın. Eylül ve çalışmaları ile tanışın.

Z. U. : Önceki etik yaşam çalışmalarını da tamamlamalarını gönülden tavsiye ederdim.. başka bir kendiliğe hazırlıklı olmak açısından 😉

B. M. A. : Çevremdeki herkese ettim: “Dikkat Etiği çalışması, sadece kavramsal değil, aynı zamanda pratik olarak da dönüştürücü. Dikkati etik bir tutum olarak ele alıyor, gündelik deneyimlere farklı bir derinlik katıyor. Beni kendi okuma ve düşünme alışkanlıklarımı sorgulamaya yöneltti. Özellikle eğitim politikası ve doğa/çevre eğitimi alanında çalışanlara önermek isterim, ilham alacaklarına inanıyorum.”